It has been Hanoi

Năm nay mùa thu đến sớm hơn so với dự định. Buổi sáng nắng lên, quyện hơi nóng vào lòng từng con ngách nhỏ, rồi dần dịu đi, trở thành một nàng con gái hiền hòa yên ả từ sau giờ trưa cho đến cuối chiều. Có mấy hôm, trời hơi mù. Thế là nàng ta thoáng chút sắc màu ủ rũ; ở cạnh nàng là những cơn gió heo may hết độ xuân thì, hễ với được người quen trên đường là lại thầm thì tiếc nuối chẳng biết ngừng về một lời hứa nào đó ban xưa không thực hiện được. Bên con phố ít tiếng xe qua lại, cái se lạnh mới đầu thu của Hà Nội vào những ngày ráo nắng và gió mùa về ấy bất chợt khiến cho mỗi cuộc sống ở trong nó trở nên trầm tư hơn một chút, mỗi trái tim đập trong nó trở nên bịn rịn hơn một chút.

Hà Nội luôn là một cái nôi khơi gợi nhiều suy nghĩ. Cái chất trữ tình nên thơ của nó luôn làm tôi và những người xung quanh cảm thấy háo hức trên con đường khám phá con người mình. Chúng tôi xoay vòng trong nội tại của bản thân, càng ngày càng mở rộng nó ra và đào sâu nó thành một cái hố trong tâm hồn. Chúng tôi tìm kiếm tự do trong đó. Và trong lúc chúng tôi đi tìm sự tự do, chúng tôi học hỏi lẫn nhau và trao đổi về thứ tự do chúng tôi vẫn mong tìm kiếm được. Từ đó, chúng tôi trở nên hiểu biết và gắn kết với nhau bởi những con đường chúng tôi đi, bởi từng viên gạch chúng tôi gỡ ra hay đặt vào những ngôi nhà chúng tôi sống. Có vẻ giống như là một sự lãng mạn – tôi muốn đặt tên cho nó, ví dụ hãy lấy tên là sự lãng mạn suy tư. Sự lãng mạn suy tư của chúng tôi bắt đầu nảy sinh giữa những kẻ có cùng tâm tư suy nghĩ, thèm muốn chung một thứ tự do, chẳng cần phải tự do đến vô cùng lắm, nhưng ít ra cũng phải khác cái thứ tự do kiểu lò xo, mà giá trị của nó chỉ giới hạn trong một biên độ nhất định được. Sự lãng mạn xuất phát từ tâm hồn tình cảm đó phần nhiều đã ảnh hưởng lên tinh thần chúng tôi, biến đổi nó và khiến cho chúng tôi có thể đứng nhìn cuộc đời ở một vị trí khác so với trước. Tất nhiên, mỗi đứa sẽ có những vị trí đứng nhìn cuộc đời rất khác nhau. Ở vị trí của tôi, Hà Nội, cho đến một ngày, bỗng trở thành một nơi chốn nửa này, nửa kia; khiến tôi trầm tư chẳng muốn quay về khi xa cách, nhưng lại có gì đó bịn rịn khi đến ngày cách xa.

Hà Nội, tháng mười, hôm nay. Cái chất xao xuyến tình tứ đã hết dần hoặc đã thu gọn vào những góc bờ kín kẽ không còn dễ thấy nữa. Hà Nội với tôi lúc này trở thành một vật thể trong suốt, với những khu nhà, những mảnh đất công viên, đường sá và các hồ nước được chiếu xuống bẹp dí trên nên đất phẳng, những vách tường và hàng rào biến thành vành đai phân định địa giới, mà ở trong đó, từng chuỗi lịch sử chắp nối nhảy nhót lên trên xuyên qua các tầng lớp không khí, theo chiều ngược lại, những dấu tích chứng thực cho bao thời kỳ quá khứ đã từng hiện hữu thì lại vùi sâu mình xuống dưới đất như muốn giấu diếm bản thân khỏi những câu chuyện kể. Hà Nội, cái công trường của sự sống suốt hàng nghìn năm, giờ, sao nhộn nhịp. Bắt đầu từ mảnh đất bé tí hon giữa vùng nước trong lòng châu thổ, Hà Nội đã lan tỏa và phát triển thành một đô thị sầm uất của loài người. Nó đã gây dựng nên một thứ văn hóa thuộc về đất đai ít đâu có được, một thứ mùi vị điệu đà, hấp dẫn kích thích hàng chục khối nhà mọc lên như nấm sau mưa mỗi năm. Những bức tường bê tông, nặng nề có, nhỏ nhắn xinh tươi có, theo nhau án ngữ các góc trời, dần biến con người thành loài vi khuẩn sống kí sinh phía trong các ô cửa kính đóng kín, chờ đến kẻng tan tầm mới túa ra khỏi nơi ẩn nấp trở về nguyên hình dạng, nhưng chỉ được một lúc thôi là chúng lại hòa lẫn vào trong bóng tối đã sẵn sàng. Khi mặt trời đã tắt, ánh sáng từ dãy đèn chiếu sáng công cộng và từ những cửa hiệu mặt tiền bóng loáng hiện ra đổ lên mặt đường, những mái đầu được che chắn, những khuôn mặt nửa sáng rầm rộ chen chúc nhau khắp các tuyến phố ngắn, dài vốn từ lâu đã đan thành một tổ hợp các mê cung chằng chịt trong thành phố. Nhìn dòng người di chuyển, người này vừa qua, người kia đã trờ tới tiếm chỗ, tôi cứ thầm tưởng tượng ra tấm bản đồ Hà Nội ở trong đầu. Khi đó, Hà Nội với những hình khối biến thành vô hình trong suốt, chỉ còn là một tấm giấy phẳng lì. Những khu nhà dẹp lép thành những ô vuông. Đường sá trắng tinh, tuyệt nhiên sạch bong không có một bóng người. Những địa danh được viết lên nhằm gợi nhớ đến hình bóng lịch sử. Và ở phía bên kia, sông Hồng như nàng vệ nữ ương ngạnh, lẻ loi vẫn miên mải ngày đêm ôm trọn lấy một bên thành phố.

Hà Nội, chiều hoàng hôn. Hà Nội hóa thành một màu. Màu hoài niệm. Vẫn những con người sống ở đây ngót nghét đã mấy chục năm. Hàng dây điện đã tồn tại được vài thập kỷ. Những nơi cấm đổ rác biết bao lâu nay thì người dân vẫn cứ vứt rác thải của gia đình trong ngày ra đều đều. Những quán xá đã bán hàng mỗi năm năm qua, giờ lại tiếp tục bán hàng thêm một chu kì năm năm nữa. Đối với Hà Nội, thời gian dường như chẳng là gì. Đối với thời gian, Hà Nội vẫn đang tiến triển và đổi thay, thành cái gì thì có lẽ chỉ có mấy ông trong Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố mới biết được, nhưng chắc chắn là khác xa so với vùng đất Đại La nhỏ bé ngày xưa. Còn thì Hà Nội đã là Hà Nội, vẫn sẽ là Hà Nội. Vẫn sẽ có mùa thu trong mắt trong của những kẻ biệt ly.

Advertisements

Những dự định

 

Vậy là đã sang năm 2017. Trái Đất vừa hoàn thành một chu trình quanh Mặt Trời và giờ là lúc để nó bắt đầu một vòng quay mới. Cuộc sống năm nay của tôi bỗng trở nên tự do hơn và điều đó trở thành một vấn đề lớn. Tôi băn khoăn với việc mình nên ổn định hay tiếp tục hoang dã. Tôi mất đi một mục đích lớn trong đời, cảm thấy mọi chuyện dường như không còn suôn sẻ với mình nữa. Như một lẽ dĩ thường là tôi bắt đầu hoang mang. Xụi lơ trước thực tế rằng tôi không hề có kế hoạch gì cho giai đoạn này cả.

Sáng nay lôi xe đạp ra lau rửa. Cũng để nó bám bụi lâu rồi. Tôi nghĩ về những chuyến đi. Liệu còn nơi nào tôi muốn đến, điều gì tôi muốn thực hiện. Dường như không có. Việc đó tệ không nhỉ. Khi đánh mất bản thân vào một nơi nào đó không có lối ra. Quãng đường xe đạp cuối cùng của tôi trong năm cũ dài 324 ki-lô-mét. Nó bắt đầu từ thành phố Phan Thiết cho đến thành phố Vũng Tàu. Đó là những ngày buồn cười, khi lòng tôi nhẹ bẫng đến lạ kì. Những con đường nhỏ, những ngôi nhà nhỏ, sát biển, mang một vẻ bình dị ít đâu tôi thấy được. Ở những nơi vắng lặng, tôi thường gặp những người xa xứ. Là những người phụ nữ đã lớn tuổi. Họ bỏ quê ở Bắc từ lúc còn thiếu niên, vào đây, làm việc, kiếm lấy mảnh chồng, rồi cứ thế tiếp tục làm việc và sinh sống. Đến lúc có con, họ mở những quầy giải khát nhỏ, dựng bên trong những lán nhà bên đường, có nhiều bàn và ghế để phục vụ khách đường xa dừng xe nghỉ ngơi. Bọn họ ít về lại quê cũ, nơi ba mẹ họ vẫn còn sống, có người hơn 20 năm rồi chưa quay lại làng mình lấy một lần. Thân con gái, lấy chồng xa, dặm trường, rồi con nhỏ líu ríu, kinh tế không được mấy, cứ mỗi kì ghe đánh cá của chồng ra khơi là lại ngóng chờ ngày này qua ngày khác, tuần này đến tuần khác. Họ sống ở trong Nam nhưng lại luôn mang những niềm tâm sự mà người phụ nữ Bắc nào cũng có. Khi không có ai để sẻ chia, họ đành hòa mồ hôi và nhịp thở cùng những cơn gió biển.

Mẹ tôi vừa bảo cứ mỗi lần tôi mang xe ra rửa ráy các thứ là y rằng lại có chuyện. Chắc mẹ đã ám ảnh với những chuyến đi của tôi mất rồi. Kì thực, tôi chẳng có dự tính cho một đích đến nào trong năm nay cả. Trước mũi tôi còn có bao điều mơ hồ. Khi sự tự tin của tôi đặt lên các ngả đường ngày càng sụt giảm, ấy là lúc tôi lại cảm thấy thất vọng về bản thân. Đó là một sự thất vọng nửa vời, phải, tôi biết chứ, vì sự thất vọng đó không đòi hỏi tôi phải cố gắng nỗ lực gì cả. Đó là một sự thất vọng cho có.

Chắc chỉ là để chứng minh chưa chắc những gì tôi muốn là tôi hoàn toàn có thể thực hiện được. Có lẽ tôi nên ở lại Hà Nội và làm việc như một con người bình thường, trả hết số dư nợ từ năm trước, kiếm đủ miếng cơm, dư thừa thì tích lũy cho tuổi già. Có lẽ tôi nên đi chơi như năm ngoái, nhè đúng Tết thì rời khỏi nhà, rong ruổi trên những vùng đất xa xôi. Tôi vẫn đang định ghé Myanmar, đó là một mảnh ghép trong cuộc đời tôi vẫn thấy thiếu. Dù không dám quả quyết, nhưng tôi cần hít thở không khí ở nơi đó, bản năng mách bảo tôi vậy. Có lẽ tôi nên chuyển tới Đà Nẵng như tôi đã muốn từ năm ngoái, đó là một nơi tôi nghĩ mình có thể tiêu sầu. Vì chẳng có gì ở đó có thể khiến con người ta tiêu sầu được cả. Một nơi cô đơn và buồn thẳm, có sông, có nhiều cây cầu, có biển, có vịnh, có đèo, có núi; nhưng tất cả chỉ có vậy. Không có ai, không có người nào, có lẽ đó là cuộc sống dễ chịu nhất tôi có thể toan tính được. Có lẽ tôi nên vào Sài Gòn. Có lẽ không. Kể từ lúc biết đến Sài Gòn, tôi không nghĩ rằng đó là nơi tôi muốn đến và muốn sống lâu dài. Có lẽ tôi nên ở Vũng Tàu. Tôi có thể ngửi thấy mùi Hà Nội ở thành phố đó. Một cảm giác thân quen khiến tôi thích thú khi loanh quanh những con phố. Hoài niệm phảng phất, thị dân tứ xứ; người Pháp hẳn đã bỏ lại cái chất trầm mặc của đội quân Lê dương tại những nơi này. Những người lính, từ nước này, từ nước khác, chung màu da hay không chung màu da, họ chiến đấu chẳng vì lý tưởng gì cả, họ chiến đấu chỉ vì họ đang cầm cây súng với những lưỡi mác trên tay. Những suy nghĩ của họ, liệu là đơn giản, liệu là phức tạp, liệu là những gì, khi họ nghỉ ngơi dưới bầu trời Hà Nội hay bên biển Vũng Tàu. Tôi chẳng thế nào biết được, chuyện của mấy chục năm trước, chuyện của mỗi con người. Quá khứ luôn thú vị vì tôi không thể biết chính xác nó diễn ra ra sao. Cả tương lai cũng vậy. Dự định có lẽ vẫn chỉ là dự định. Tôi còn cả một năm phía trước để diễn giải những dấu hiệu của riêng mình. Phải không?

 

I moon you, when muse wanes

 

Hôm trước, L bỗng nhắn hỏi tôi có mệt không. Tất nhiên là tôi kêu mệt ngay tắp lự. Tất nhiên là mệt rồi. Với đống suy nghĩ vậy. Còn em mấy tuần rồi có gì vui không. Chẳng có gì. Chỉ là những ngày cuối năm đang đến.

Năm vừa qua thật có nhiều điều để nói. Nhưng tôi xin giữ chúng như ý tưởng cho những câu chuyện sau này, nếu tôi vẫn giữ được niềm đam mê nhen nhóm ở chỗ nào đó. Còn chung chung thì năm nay tôi đi khá nhiều. Và hầu hết là tôi long nhong trên chiếc xe đạp của mình.

Những chặng đường tôi đã đi qua, dài có, ngắn có, mệt mỏi có, phấn khích có, chán ghét có, yêu thích cũng có; chúng khiến tôi có cơ hội để giết đi những khoảng thời gian đang sống của con tim và trí óc. Và thế thôi cũng là quá đủ.

Năm nay tôi dừng chân lại Đà Nẵng được hơn một ngày một chút. Nó khác xa so với kế hoạch ấp ủ ban đầu, dù tôi đã hỏi được chỗ thuê nhà, thì rốt cuộc, việc chuyển đến đó sống vẫn chẳng thực hiện được. Hết năm, tôi vẫn ở Hà Nội và cười.

Tôi có thất vọng không. Tất nhiên là có chứ. Không, không phải vì những dự định tôi không làm đến nơi đến chốn. Tôi thất vọng vì việc gạt ra ngoài cuộc sống những câu chữ hay ngôn từ trong hơn nửa năm cuối cùng cũng không làm tôi thấy khá hơn.

Ở một khía cạnh khác, tôi bắt đầu cảm thấy dễ chịu khi phải tham gia vào hệ thống phân phối tài sản của xã hội loài người. Đó là một sự thay đổi nhỏ, vừa buồn cười, lại vừa có gì đó mang tính then chốt. Rốt cục thì tiền cũng không phải một thứ đáng chán.

Tôi đang thèm một ly kem Ý năm viên ở Mũi Né và ngắm biển đêm. Và giá như có thể nói ra mấy điều tôi nghĩ bây giờ, như lúc đó, như lúc thừa nhận với L về sự giả dối của mình thì thoải mái biết mấy.

 

Đi đến một nơi nào đó, cũng nghĩa là sẽ xa rời một nơi nào đó

 

Trở về Hà Nội. Không giống như những lần trước đây nữa. Lần này, tôi không có lấy một chút cảm xúc. Tôi không còn cảm thấy yêu Hà Nội. Không còn cảm thấy yêu thành phố quê nhà. Mọi mối thương tình dù sao vẫn còn đó. Nhưng những sợi tơ vương chẳng còn mảy may rung động xao xuyến khi được kết nối lại. Tôi chẳng còn ngửi thấy mùi vị thân thuộc gắn bó con người tôi với mảnh đất này. Khi trở về Hà Nội. Tâm trạng tôi trở nên khác lạ. Đó là tâm trạng của một người Hà Nội, bỗng coi Hà Nội chỉ là một điểm dừng chân trên chuyến hành trình dài vẫn đang tiếp tục. Đó là tâm trạng của một con người nhỏ bé vốn biết rằng, việc đi đến một nơi nào đó, cũng nghĩa là sẽ vô cùng luyến tiếc khi xa rời một nơi nào đó, nhưng lại không đừng được những suy nghĩ về ngày mai, khi tỉnh dậy từ lúc sáu giờ sáng, mình sẽ khởi hành đến thành phố tiếp theo ở đâu, theo lối nào, sẽ phải đi hết bao nhiêu cây số. Đó là tâm trạng của một kẻ đã quên khuấy mất vẻ đẹp nguyên sơ của mùa thu Hà Nội qua bao năm tháng. Của một kẻ rồi sẽ bỏ lại và sớm quên đi dáng hình em trong trí nhớ. Em có biết không? Em biết đấy.

 

Nếu có lúc nào đó anh nhớ Hà Nội và em nhất trên suốt chặng đường đã đi qua, thì đó chính là khoảng thời gian ngồi một mình bên biển Vũng Tàu, giữa hàng dừa cao vợi, ngày cũng như đêm cố với mình tới ngọn nguồn của những cơn gió biển ngoài xa. Chẳng có ai ở cạnh. Chỉ nghe ở dưới kia, khi vạt chiều vừa buông, biển khơi ào ạt tấp những con sóng vỗ lên bờ kè, đưa đi đẩy lại nỗi day dứt mà bất cứ sinh vật nào sống trên đất liền này cũng muốn trở về bên cạnh để tìm cách xoa dịu, an yên lòng dạ của nó, nhưng cuối cùng lại chẳng có thứ gì vừa vặn khỏa lấp, mà khiến nó nguôi ngoai được cả. Mặt trời thôi lấp lánh ánh trắng lên mặt nước. Những con tàu vẫn ngậm chặt mớ mỏ neo ngoắc sâu vào đáy biển cho khỏi bị cuốn đi xa, nếu như chúng có lỡ mộng mị chu du trên chuyến hành trình viễn tưởng nào đó trong giấc ngủ ngày. Anh ngắm hoàng hôn và những dãy dài bọt sóng, dường như tỏ tường được mọi sự cô đơn của loài người trong thoáng chốc, nhưng giây phút đó qua đi rất nhanh, tựa hồ bị cướp mất. Anh rồi trở về với những ô nhịp thinh lặng mở đầu những bản nhạc buồn bã. Muộn phiền quẩn quanh khi nhìn hình bóng mọi người ngang dọc trên đường. Anh đã mong rằng mình chẳng có phương cách nào để quay lại Hà Nội nữa, giữa cái lúc nhớ em đến vậy. Rốt cuộc, anh đã muốn theo đuổi điều gì khi đọc xong lời em nhắn gửi. Để đi đến một nơi nào đó, phải chăng cũng là cần dũng cảm để xa rời một nơi nào đó. Anh có biết không? Anh thật lòng biết chứ.

 

ÂM 12 ĐỘ

 

Tự nhiên buồn buồn. Không biết nói gì. Kiếm được bài Gravity của Coldplay nghe chơi, cuối cùng lại nghiện. Giai điệu bài hát cứ kéo dài bất tận. Muốn dừng cũng không tài nào dừng được. Nó đã trở thành một hiện tượng chi phối tâm tư suốt cả cái đêm không ngủ.

Đến sáng, tìm cớ để lang thang ngoài đường: đi rút tiền, đi mua đồ, đi gửi đồ; vội vàng nhận ra là ngoài đường đông quá. Con phố thân thuộc hai mươi mấy năm sinh sống có lẻ, giờ sao mà chật như nêm, rặt toàn những gương mặt xa lạ trôi nổi giữa hai dòng chảy chậm rì của xe cộ, kẻ muốn đi ngược, người cố chạy xuôi, chẳng ai chịu ai, dù mỗi bên số phận đã được phân định rạch ròi, thì với dã tâm ương bướng, con người ta vẫn muốn gây hấn với nhau, ghìm kẹp nhau mỗi khi có cơ hội.

Đã hơn 8 tháng mình không đi làm, không tham gia vào guồng máy lao động sản xuất của đất nước, không bon chen với thời gian biểu sáng 8 giờ đến công ty, chiều 5 giờ được quyền nhấc mông chuồn về nhưng vì lý do tắc đường nên toàn cố hoãn đến 7 giờ tối mới thèm chạy trốn khỏi những chiếc màn hình máy tính để quay lại với thế giới tình yêu đầy mộng tưởng ngoài kia, khi khói bụi đã lắng xuống và trời đất không mảy may ồn ào nữa. Đây là lần 8 tháng thứ hai mình có cả một quãng thời gian rảnh rỗi vô bờ bến để cóp nhặt và thử thách từng mảnh nhỏ trong cái ước mơ to lớn của cuộc đời. Tuy nhiên, có lẽ như thế chưa đủ. Mình vẫn thất bại. Khi đứng trước H., mình vẫn là một kẻ thất bại hoàn toàn, dù cho cố gắng thế nào. Chẳng thể dứt hình ảnh đấy ra khỏi tâm trí, với mối dày vò của người thua cuộc, chính H. đã khiến mình phải tìm đến những ca từ của Gravity để nguôi ngoai đi những ý nghĩ tiêu cực chất đống trong tâm can. Suy cho cùng, có lẽ mình nên kéo dài hạn định 8 tháng ra thêm một chút nữa. Chỉ một chút nữa thôi.

Mình có một cơ hội để gây hấn với người khác, và mình đã tận dụng nó. Mình cảm thấy xấu hổ liền sau đấy, nhưng chuyện đã không thể cứu vãn. Vì thế, mình chuyển sang việc nghĩ về thời tiết và vài thứ phù du như một cách để lảng tránh tội lỗi.

Thời tiết năm nay khá kỳ quặc, nhưng lại phù hợp với sự bất ổn của toàn cầu trên mọi khía cạnh. Qua mỗi năm, mùa đông, giống như một vận động viên điền kinh ngày càng luống tuổi, chẳng còn được trợ cấp theo lối trọng vọng nữa, nhưng vẫn cố miên mải trên những chặng đường vươn tới thành phố nơi mình đương sinh sống – Hà Nội, ừ thì, nó vẫn đến được đích, vẫn khiến cho nhân dân Hà Nội phải than thở mỗi khi giá lạnh sà xuống trong đêm, nhưng mình cảm tưởng rằng nó sẽ chẳng bao giờ có được những cú cán đích huy hoàng như những năm xưa cũ. Âu cũng là thế, chẳng ai giữ mãi được vinh quang. Nhưng vinh quang lại là một thứ đẹp đẽ mà ai cũng muốn giữ. Giống như những hành tinh chẳng thể nào quay mãi. Tính tình mỗi đứa cũng khác, có đứa quay nhanh, có đứa quay chậm. Nhưng nội tại thì cái sự quay nó vốn là một thứ vô cùng đẹp đẽ, nên tất thảy, thì hành tinh nào cũng muốn quay, chúng quay quanh Mặt Trời, và quay cả quanh chính chúng nó.

Mình đang định lấy bối cảnh ở San Marino nằm gọn lỏn trong lòng nước Ý làm nơi kết thúc Đ. T. H. Và, cho dù vùng đấy ít được mùa đông ưu ái như những xứ khác thuộc vùng núi Alps, thì mình vẫn muốn nhấn chìm nó trong cơn mưa tuyết dữ dội và lạnh giá nhất mà mình biết. Mình muốn để H. trơ trọi ở đấy. Nàng sẽ đóng vai một bóng đen ma quái trên nền tuyết trắng, cứ khi đêm đến lại thảng thốt gào rú, vang thứ âm thanh não nề trần thế ra tới tận bờ biển Adria, từ sâu thẳm bên trong lòng ngọn tháp canh Cesta đã rúm ró và khô mục bởi thời gian. Mình sẽ hòa bình minh với đêm đen lại làm một. Tiếp theo, mình sẽ vặn dòng chảy của nhiệt kế xuống đúng âm 12 độ Celcius. Rồi thì, tất cả những việc mình cần làm chỉ còn gói gọn bởi hai chữ chờ đợi. Mình không biết mọi thứ sắp đặt sẽ đi đến đâu. Nhưng được cái là mình sẽ không dừng lại bây giờ.

 

IJKL

 

Dong mắt qua giò hoa tử đinh hương tím ngắt, phía bên kia lớp cửa kính là cả thành phố yên bình và có nắng nhẹ. 9h sáng, nhìn xuống dưới, gió không ngừng thổi, xao xác từng cành cây cụm lá, chỗ thì xanh thăm thẳm, chỗ lại mơn mởn những khóm chồi xanh non ngơ ngác. Trời ơi, chẳng phải con người ta cảm thấy đau khổ nhất chính là khi bị người khác đấm cho gãy mũi hay sao. Tuy thực sự nó không hẳn là gãy (nếu ám chỉ về khía cạnh xương xẩu), mà chỉ là một chút sự sai lệch của các mô sụn khiến cho hình dạng sống mũi nghuệch ngoạc, bớt thẳng thớm hơn nhiều so với lúc bình thường thôi. Nhưng mà cái dị tật ấy sẽ đeo đuổi số phận ta đến hết cái cuộc đời này. Hết cái cuộc đời này cơ đấy. Nhìn vào khuôn mặt phản chiếu phần nào qua tấm kính trong, vết gãy hằn lên nỗi sợ hãi, dù nhỏ nhoi – có lẽ khoảng một phần nghìn giây – thoáng hiền hiện lên tấm màn vô thanh của ký ức. Hơi thở tù túng phả đọng trên bề mặt kính, khiến cảnh vật trở nên trắng xóa, khô tanh, mờ ảo. Đẩy chiếc cửa sổ trượt sang bên; một cơn gió mạnh và buốt giá thốc thẳng vào phòng, làm tung bay rèm treo. Tôi lò dò thòng hai chân qua thành cửa, rồi cứ thế bám mình ngồi đó vắt vẻo trông chờ điều kỳ diệu của mùa xuân.

 

Đám người đứng dàn ngang đằng sau dãy lưới sắt đan mắt cáo là một đám chết rồi. Họ lặng im và dường như không còn hồn phách; như thể họ đang đứng lơ lửng ở giữa thinh không, giữa trời và đất, rồi bỗng chốc tâm trí ngắt phụt, để mặc thân xác cứ thế bị mặt đất hút xuống dưới một cách bạo liệt. Họ chờ một tiếng “Bịch!” gọn ghẽ vang lên. Cú húc tàn khốc vào lớp sỏi đá cứng ngắc sẽ khiến họ lìa đời ngay trong khoảnh khắc. Không có lấy một ai cảm thương cho họ cả. Ở bất cứ nơi nào chiến trận diễn ra. Vận mệnh con người rồi lại thành muối bỏ bể.

 

Tết và sau đó là chuỗi ngày tháng thường nhật chòng chành sóng sánh. Mọi thứ đến quá nhanh và đi cũng thật quá nhanh. Những bộ phim không dàn dựng. Không chịu chi phối bởi bất cứ tay đạo diễn nào. Cứ thế chiếu. Mọi người hòa trong cái nhịp diễn vô thường đó nhưng đều không biết là mình đang diễn. Họ diễn không có sự chỉ dẫn, không phân cảnh, không nhận biết được đâu là góc máy đẹp, rất nhiều cung bậc cảm xúc, vô cùng tự nhiên, mà phần nhiều thô tục. Nhưng trên hết, bất ngờ là họ lại đang diễn theo những kịch bản đã có sẵn. Cứ như là họ biết nó, sâu trong tiềm thức. Những mô-típ xã hội kinh điển mang đặc điểm giống nòi – ý ở đây hẳn là ám chỉ về cuộc sống bầy đàn của lũ khỉ rừng, lũ tinh tinh, lũ vượn; xa xôi hơn là lũ ngựa vằn, lũ cầy hương và lũ hổ đói – được họ kế thừa từ trong trứng nước, đẩy họ vào chuyến du hành xuyên thời gian từ lúc còn là đứa trẻ sơ sinh được bồng bế, được âu yếm rất mực; cho đến khi lẻ loi đơn độc tuổi già. Tôi cũng đã diễn. Được chừng ấy cuộc đời, cho đến lúc tôi 22 tuổi thì tôi biết là mình đã diễn. Lang thang phố khuya, những góc xó xỉnh, lúc 22 tuổi, chỉ có tiếng chân bước nối tiếp tiếng chân bước, cuộc đời chưa định hình, tâm trí mới chỉ dấy lên mơ hồ một nỗi ám ảnh mang tên Kafka và con Quạ, những cơn mưa cá và đỉa, một ông lão mèo (mà sau này tôi liên tục quên và nhớ nhầm tên thành Ushikawa – một kẻ chết trôi dị hợm ở “1Q84”), và gã đại tá Sanders dẩm dít gà quay hay mì xào bò gì đấy. Lúc tôi 22 tuổi, chỉ còn vỏn vẹn hai ngày nữa là hết năm, khi mọi người đã chuẩn bị được khá nhiều thứ cho năm mới sắp sang, cho đêm giao thừa, huyên thuyên hết trong nhà ra đầu xóm, thì tôi quyết định đánh liều đi bộ một vòng.

 

Tôi đi bộ đến lúc 24 tuổi thì trở về với thực tại. Hà Nội chưa bao giờ và cũng sẽ không bao giờ đẹp nhất về đêm. Hà Nội chỉ đẹp nhất khi con người ta cảm thấy trống vắng trong lòng. Khi con người ta không còn ai để nghĩ về nữa; khi tôi bỗng dưng tìm ra được chân lý là bản thân mình hoàn toàn có thể điều khiển được đôi chân của tôi đi về/hướng đến bất cứ nơi nào mà tôi muốn. Khi đó, tôi bắt đầu diễn cho mọi người nhìn. Tôi diễn và soi xét mọi phản ứng nếu có của họ. Giống như việc theo dõi một cách chăm chú, ngưỡng mộ, không chút dè chừng những phương trình hóa học mà được trình diễn thực nghiệm ngay tận sát mắt. Nó hồi hộp, ẩn chứa bất ngờ và đau đớn y như khi tôi vô tình thở mạnh vào một đám ni-tơ tri-i-ốt-đít để rồi bị bay mất cái chóp mũi của mình ngay sau đó vậy..

 

Vào một buổi chiều nắng đơm ngoài bậc cửa, tôi bảo Hân: “Em có biết là em đẹp lắm không hử Hân?”. Nhưng có vẻ lời nói đó không khiến em quan tâm cho lắm; em chẳng đáp lại, mà hình như cũng có thì phải, em có mấp máy môi rì rào mấy từ ngữ lẫn vào tiếng gió trào qua khe cửa sổ không đóng chặt, đúng vào khoảnh khắc tôi hết kiên nhẫn chờ đợi câu tiếp chuyện của em mà ngoảnh mặt đi, thế nên là tôi chẳng nghe rõ hay lưu tâm gì cả. Hình ảnh khuôn mặt em đang đau đáu với những đường cọ dài, chốc chốc cứ thập thò lấp lánh sau chiếc giá vẽ cũng chỉ vội sượt qua ý nghĩ nào đó của tôi rồi biến mất. Thực ra bất kể khi nào em bộc lộ niềm say mê của mình; khi em ăn, khi em uống, khi em đứng trên vỉa hè, khi em chỉnh từng ly váy cho khoảng cách giữa chúng đạt độ hoàn hảo mới thôi, khi em khắc họa người ta trên lớp giấy can-sông âm ẩm toàn là màu bùn đất với màu than đá, còn tóc họ thì có màu như thứ tảo đỏ chết trên những rặng san hô ngoài biển ấm, khi em chìm vào một bức ảnh phim ố màu thời gian; thì em trở nên tuyệt đẹp hơn hết thảy. “Hân, chứ em tự thấy mình đẹp nhất ở điểm gì?”. “Là tâm hồn anh ạ.”. Nắng cứ ngả đều ra khắp sân trường, đổ lên cột đá. Tôi rời bậc thềm đi dạo với lon nước đã thôi sủi tăm trên tay. Hân đang mải tìm tuýp màu nước đâu đấy; còn tôi thì chợt thấy chán ghét mình da diết.

 

Bên cạnh thế giới tôi sống và tôi biết, là những thế giới tôi không biết và những thế giới tôi quên khuấy. Tôi xuống xe, gác chân chống. Chẳng thể nhịn hơn. Đám hoa xuyến chi bên đường trở thành nơi tòm tem công cộng bất đắc dĩ của tôi. Trong lúc tôi thả ga thì mấy cánh bướm trắng vẫn dập dờn chẳng biết sợ. Tôi để ý đến chúng từ nãy kể từ khi rẽ vào lối này, tôi cứ nghĩ chúng đã tuyệt chủng từ thời xửa xưa. Nhưng rốt cuộc chỉ là thế giới thành phố đã mất dần đi nhiều thứ mà thôi. Tôi ngồi bệt lên thành cầu, có con rạch nhỏ lắt léo dẫn nước bên dưới, ăn bánh quy tẩm đường tôi mang theo trong ba-lô và uống một ngụm nước nhỏ. Tôi chẳng biết nói gì về đám trẻ con hồ hởi đã đón chào mình ở đầu chỗ ngoặt rồi. Lũ nhóc tỳ tưởng tôi là người ngoại quốc gì đó, cứ xí xớn ra đập, bám tay, “hi.”, “hello, how you.” đủ kiểu. Có đứa con gái còn trịnh trọng “good morning vietnam” khiến tôi ngẩn ngơ mãi đến tận ráng chiều. Tôi lấy sổ, bút, kiếm một trang trắng, vẽ ra hình lá cờ. Tôi họa duy nhất một hình tròn trên lá cờ, rồi sột soạt tô gần kín nó bằng nước mực Iroshizuku thần thánh của mình. Tôi giơ ra trước mặt chúng, ‘điềm đạm’ nói, “the sun. Sun”, tôi chỉ; tôi còn trỏ ngược lại cả mặt trời đang treo như quả đèn nê-ông sáng chói trên kia: “sun”. “Japan. I’m. japan.”. Tôi vừa gắng nói, vừa nguệch ngoạc thêm dòng chữ y thế dưới lá cờ; sau rốt khi hoàn thành thì tươi cười giựt trang giấy ra khỏi phần gáy lò xo và đưa cho đứa lớn nhất ở đấy: “good morning vietnam”. Tôi chỉ tiếc mình đã không có bịch kẹo nào.. Tôi tư lự một mình dưới nắng chiều chói chang, chuyển hướng băn khoăn ngẫm nghĩ không biết khi nào làng quê Việt Nam sẽ không còn những lứa trẻ con da ngăm, loắt choắt, mắt láy như hột nhãn ấy nữa. Chúng sẽ ra sao và trở thành gì khi lớn lên. Những ngày sau này, chúng có như bố mẹ, anh chị chúng, tiếp tục ném đầy những túi ni-lông rác ra bờ nước này nữa không? Thế giới làng quê rồi sẽ chất đầy những bãi rác thải dân sinh. Tôi hớp nốt một ngụm nước to, vặn chặt lại nắp bình, gá vào gióng xe dưới..

 

NGỒI NGƯỢC SÁNG

 

Ảo ảnh và thơ mộng. Bạn bị làn khói ấy làm choáng thị giác. Lóa. Những khối đen. Những cái miệng. Những cái bóng đổ dồn về đây. Những cử chỉ như chim chích chuyền cành. Những cành cây kiểng không hoa. Phía sau, những chiếc ghế ôm lưng. Phía trên, tóc lơ phơ. Phía trong, vô vàn là tình thương trìu mến. Mặt bàn, phê phủng nổi bọt. Dưới chân, mặt trời rơi bay tí tách. Cái đám đông ngược sáng ấy. Trẻ. Bầy đàn. Lạ. Có đôi chút đồi trụy. Thật ra là rất đồi trụy. Nhưng mà đồi trụy nó cũng đã thành một phần của cuộc sống, từ lâu lắm rồi; ở cái đất nước phương Đông hàng ngày vẫn lục đục tiếng búa nhà ai vang vọng này. Khi bữa sáng đã xong, nắng hửng lên muộn mằn, thì cho tới tận trưa, mọi người vẫn không ngừng í ới nhau tìm một chỗ sưởi ấm trong tiết trời lạnh buốt. Những nan quạt nhanh chóng xòe ra phố, chắn lối bộ hành. Lòng đường vi vút bánh xe, vi vút tay lái. Nắng chiếu xiên. Cọng cây bé tí teo. Chẳng thể chắn nổi. Những mái đầu nhấp nhô. Rồi chúng thôi nhấp nhô. Chúng thôi mất nhịp điệu tung tẩy tươi tắn nảy nở trong mắt người ta. Thay vào đó chúng chỉ đung đưa nhẹ nhàng hiền dịu (mà nhẹ nhàng hiền dịu thì thật là buồn chán cho hơi thở). Rồi dần dà, chúng tan quấy vào nhau thành một tấm rèm khô khan, nặng trịch rũ bên cửa sổ mùa hè lúc sáng sớm tinh mơ mờ mờ. Chúng chiếm lấy nguồn sáng rồi trả lại phía đằng đó bóng tối. Bạn nhìn vào chúng, thấy đen kịt. Ấy vậy mà, thôi thôi chỉ lệch một tẹo chút thôi thôi, tim bạn bị chói, tâm hồn nhức nhối, và miệng bạn nhăn nheo lẩm nhẩm câu cửa miệng. Đồi trụy.

Ngắm nhìn mọi người sống. Ở bất cứ đâu. Cũng trào lên một cảm xúc. Một câu chuyện muốn kể. Thành phố đông quá. Đi vài bước là đã chẳng còn quen ai. Những con người trước mặt. Những con người sau lưng. Mờ nhạt tráng rọi thành những tấm hình đen, trắng. Rất nhanh lướt qua miền nào đó của ký ức.

Số phận chúng ta thật nhỏ bé, phải không Hân? .. Trời đã hết những ngày mưa dai dẳng. Hân, hôm nay nắng. Vui mắt và không khí chẳng còn lạnh. Chiều chủ nhật. Những chuyến xe tỉnh, phả bụi khói trên quốc lộ. Khách bắt xe đứng tụm chỗ này chỗ kia. Hành lý là chiếc ba-lô đeo lưng hoặc túi kiểu thể thao xách tay. Họ dựa vào dãy rào chắn ngăn cách con đường với đồng lúa xanh xanh và dải đường sắt tít tắp. Những miếng mít thơm hương nắng, vàng ươm. Những thùng xốp bánh mỳ bọc trong chăn ấm, tía đỏ hoặc xanh bà ba có điểm những bông thược dược tươi rói, cứ ba bốn nhịp rào chắn lại có. Thơm ngậy, ấm nóng hôi hổi. Những người phụ nữ đã mấy lần con cái, đội nón, chít khăn, hoan hỉ ánh mắt nghe tiếng xe dừng bánh. Những chồng ổi vừa buông cây dậy mùi rốp ráp, tròn trĩnh trong nắm tay ôm. Chúng lộn vòng vòng giữa người bán, người mua. Đôi khi chúng được người ta lột vỏ và đưa lên miệng cắn để thưởng thức ngay luôn cái vị chát chúa của ổi xanh còn sượng. Những hình ảnh đó – Tất cả đều thật đẹp.

Giản đơn và hài hòa. Con đường nhỏ nhắn chảy ngược từ cổng vào sâu bên trong làng. Những ngôi nhà thấp, mái bằng. Lùm cây xum xuê lấp đầy khoảng không phía trên những bờ tường không quét vôi, không có những con số. Trẻ con chơi đùa, đạp xe và ăn ngô nướng chuyền tay. Chúng có nhiều nét màu sắc phảng phất bối cảnh những năm 90 của lũ trẻ thành phố. Chúng cười, răng trắng bóc. Chiếc ao làng rộng, xanh rêu và đầy bèo tấm dạt bám quanh mé cầu ao. Có người đang quăng cần kiếm cá. Một con mương với làn nước tĩnh lặng. Một cụ ông hứng khởi đạp xe qua năm cái xã để đi thăm bạn già. Một chiếc xe máy phóng nhanh chẳng thèm để ý. Một chiếc công nông đi ngược chầm chậm nhấn nhá ục ục. Con đường dài. Đi miết rồi đến chợ. Chợ họp ngay hai bên đường cái. Huyên náo. Tay gà, tay vịt. Chậu cá. Hàng rau. Quầy lợn, quầy bò. Người xách, nách mang. Người tay nải, chần chừ gợi giá. Chẳng ai ngơi tay. Chẳng ai kín miệng. Mọi người ở đây thấy mặt nhau là đã kháo lên đủ thứ chuyện rồi, bằng cả cử chỉ lần tiếng nói ồn ã. Chợ phiên, ngày chiều. Không ai vội. Người ta vốn có nhiều mơ mộng, chỉ vừa kịp lúc này để thỏa ra trước khi nhóm lửa cho bữa tối mà thôi.

Hân. Chẳng còn mấy nữa. Đợi một ngày chuyển mùa. Đợi Hà Nội lúc nắng lúc mưa đỏng đảnh y như con gái.